گوش دادن فعال به چه معناست؟

گوش دادن فعال

گوش دادن فعال به چه معناست؟

شاید برایتان جالب باشد که بدانید گوش دادن فعال یک مهارت است. بله گوش دادن فعال مهارتی است که در بسیاری از جنبه های زندگی به آن نیاز داریم. گوش دادن فعال مهارتی است فراموش شده. ما انسان ها تقریبا برای برآورده کردن تمام نیازهایمان به ارتباط بر قرار کردن نیاز داریم. از بدو تولد والدین یا مراقبان اصلی نوزاد با شنیدن صدای گریه نوزاد برای برآورده کردن نیاز های او تلاش می کنند. پس از مدتی مادر با گوش دادن فعال به صدای گریه نوزاد خود متوجه می شود گرسنه است نیاز به تعویض پوشک دارد یا دل درد گرفته است.

گوش دادن چیزی فراتر از شنیدن صداهاست. گوش دادن فعالانه حتی اگر در دل طبیعت بکر و بدون حضور افراد دیگر باشد اطلاعات بسیاری از محیط پیرامون فرد به او می دهد .

گوش دادن فعال

اینجا از شما می خواهم چند لحظه ای مکث کنید و زمانهایی در زندگی شخصی یا محیط کار یا مدرسه حتی جمع دوستان را بیاد آورید که شنیده نشدید نه صدایتان نه کلامتان، نه نیازتان و نه احساستان. بسیارند افراد درونگرایی که انتخابشان درون گرایی شد چون از همان کودکی شنیده نشدند.

مسئله اصلی بسیاری از افراد در زندگی شخصی و اجتماعی و حرفه ای شان در ارتباط هایشان است.

گوش دادن فعال مهارتی است زیربنایی برای داشتن روابط موثر و مثبت بین افراد.

گوش دادن توانایی دریافت و تفسیر دقیق پیام ها در فرایند ارتباط است. گوش دادن فعالانه کلید همه ارتباطات موثر است. بدون توانایی گوش دادن موثر پیام ها به راحتی اشتباه دریافت می شود و در نتیجه ارتباط قطع می شود و فرستنده پیام به راحتی می تواند نا امید و عصبانی شود.

اگر یک مهارت وجود داشته باشد که با آن مهارت ارتباطی خود را بهبود دهیم، مهارت گوش دادن فعال و موثر است.

گوش دادن مهارتی است که با فرا گرفتن آن تمام حوزه ارتباطی فرد بهبود می یابد.

گوش دادن در کوچینگ

این مهارت یعنی فعالانه گوش دادن نقش اساسی در حرفه کوچینگ دارد. یک کوچ حرفه ای باید بتواند به خوبی و فعالانه و موثر گوش دهد تا بتواند کلام، افکار، احساسات، باورها و نیازهای مراجع را در پس گفته ها و ناگفته های او بشنود .

شاید تصور شود گوش دادن در حرفه هایی مثل کوچینگ، مشاوره و روانشناسی کاربرد بیشتری دارد ولی گوش دادن به قدری مهم است که کارفرمایان و مدیران برتر آموزش، مهارت گوش دادن را برای کارمندان خود ارائه می دهند.

وقتی در نظر بگیریم که مهارت خوب گوش دادن می تواند منجر به رضایت بیشتر مشتری شود یا بهبود عملکرد نیروی کار و بهره وری بیشتر با اشتباهات کمتر در پی داشته باشد. سبب به اشتراک گذاری اطلاعات و ایده ها شده و این خود باعث کار نوآورانه و خلاقانه تر می شود.

تعجب آور نیست که بسیاری از مدیران و کارآفرینان موفق، موفقیت خود را مدیون گوش دادن فعال و موثر هستند. ریچارد برانسون اغلب از گوش دادن فعال و موثر به عنوان یکی از عوامل اصلی موفقیت گروه شرکت های ویرجین که بیش از 400 شرکت در سراسر دنیا دارد نام برده است.

مهارت خوب گوش دادن در زندگی شخصی ما هم فواید بسیاری دارد. از جمله داشتن دوستان بیشتر و شبکه اجتماعی گسترده تر به داشتن عزت نفس و اعتماد به نفس بیشتر کمک می کند و حتی سلامت و رفاه عمومی ما را افزایش می دهد.

مطالعات نشان می دهد در حالی که صحبت کردن فشار خون را افزایش می دهد گوش دادن فشار خون را کاهش می دهد.

شنیدن با گوش دادن متفاوت است.

شنیدن با ورود صدا به گوش اتفاق می افتد این یک فرایند فیزیکی است به شرط اینکه مشکلی در گوش وجود نداشته باشد،شنیدن به صورت خودکار اتفاق می افتد.

گوش دادن به بیش از این نیاز دارد؛ به تمرکز و تلاش ذهنی و گاهی هم فیزیکی. گوش دادن به معنی توجه نه فقط به کلام فرد بلکه به نحوه بیان کلام، لحن ،صدا، زبان بدن است به عبارت دیگر شنیدن گفته ها و ناگفته های گوینده. توانایی گوش دادن فعال به توانایی درک گوینده از همه ابعاد پیام بستگی دارد.

گوش دادن یک فرایند منفعلانه نیست در واقع شنونده باید حداقل به اندازه گوینده درگیر فرایند شود. عبارت گوش دادن فعال برای این فرایند مشارکتی استفاده می شود.

گوش دادن فعال

قبل از اینکه بدانیم گوش دادن فعال چیست؟ببینیم گوش دادن چند نوع دارد.

انواع گوش دادن

1.گوش دادن تشخیصی : در اینجا توانایی تشخیص صدا ها، تفاوت های ظریف بین آنها و تشخیص لحن و تشخیص لهجه اهمیت دارد که در نهایت منجر به تشخیص نهایی کلام گوینده می شود.

برای مثال : فرض کنید در فرودگاه هستید و افراد بسیاری در رفت و آمد هستند که شما نمی توانید زبان آن ها را بفهمید احتمالا با شنیدن صدا تفاوت بین زن یا مرد، جوان و یا پیر یا کودک را تشخیص دهید با توجه به لحن صدای افرد زبان بدنشان و نشانه دیگر به آگاهی از محیط پیرامونتان دست می یابید و این از طریق گوش دادن برای تشخیص و شناسایی است.

  1. گوش دادن جامع :گوش دادن جامع شامل درک پیام یا پیام های در حال انتقال است.گوش دادن جامع هم مانند گوش دادن تشخیصی برای همه زیر شاخه های گوش دادن اساسی است. شنونده برای اینکه بتواند از گوش دادن جامع استفاده کند و در نتیجه به درک برسد، ابتدا به مهارت های لغت و زبان نیاز دارد. بنابراین استفاده از زبان تخصصی فنی و پیچیده می تواند مانعی برای گوش دادن جامع و در پی آن گوش دادن فعالانه باشد. گوش دادن جامع با این واقعیت پیچیده تر می شود که دو فرد به یک موضوع گوش می دهند ولی درک و برداشت شان متفاوت می باشد. این موضوع در کلاس درس، جلسات کاری و محیط های گروهی مشاهده می شود.

 انواع گوش دادن خاص (با در نظر گرفتن هدف گوش دادن)

گوش دادن تشخیصی و گوش دادن جامع پیشنیاز برای انواع گوش دادن خاص است.

سه نوع اصلی گوش دادن که در ارتباط بین فردی رایج است شامل:

گوش دادن برای دریافت اطلاعات(یادگیری)

گوش دادن برای ارزیابی و تجزیه و تحلیل(انتقادی)

گوش دادن برای همدلی و درمانی(برای درک احساسات و عواطف)

گوش دادن فعال چیست؟

گوش دادن فعال مهارتی است که با تمرین می توان آن را بدست آورد و توسعه داد. با این حال تسلط بر آن می تواند چالش برانگیز باشد و یادگیری آن مستلزم صبر و شکیبایی است.

گوش دادن فعال به چه معناست؟ خوب همان طور که پیداست به معنای گوش دادن است.

گوش دادن فعال به معنی گوش دادن با تمام حواس است، علاوه بر توجه کامل به گوینده؛ مهم است «شنونده فعال» نیز در حال «شنیدن» دیده شود. در غیر این صورت ممکن است گوینده تصور کند سخنان او برای شنونده جالب نیست.

چگونه شنونده فعال بودن را نشان دهیم؟ علاقه به شنیدن سخن مخاطب را می توان با پیام های کلامی و غیر کلامی مانند تکان دادن سر، حفظ تماس چشمی، لبخند زدن و تایید کلام مخاطب با گفتن بله یا باز خورد دادن به صورت خلاصه کردن کلام او و هرگونه تشویق گوینده برای بیان بیشتر سخن خود نشان داد.

گوش دادن فعالانه مهم ترین مولفه ارتباط موثر است.گوش دادن یک فرایند آگاهانه است که در آن شنونده تصمیم به درک مفهوم و دریافت پیام گوینده دارد. شنونده باید خنثی و بدون قضاوت باشد، این به معنای عدم جانبداری و اعمال نظر بخصوص اوایل مکالمه است. در گوش دادن فعال شنونده باید صبور باشد و جاهایی از مکالمه اجازه سکوت بدهد. شنونده فعال بودن شامل زمان دادن به گوینده برای کشف افکار و احساساتش است.

گوش دادن فعالانه شامل دو شکل مختلف شود گوش دادن آگاهانه و گوش دادن همدلانه.

نگاهی به گوش دادن آگاهانه

یکی از عواملی که باعث می شود به خوبی گوش ندهیم حواس پرتی است و این ممکن است به این خاطر باشد که همزمان به چند چیز گوش می دهیم همسر و فرزندمان و تلویزیون یا در زمان گوش دادن کار دیگری نیز می کنیم. یا در بهترین حالت حواسمان به افکارمان پرت می شود.

واقعیت این است که برعکس آنچه بسیاری باور دارند نمی شود چند کار را همزمان و به صورت موثر انجام داد. برای انجام دادن هرکاری از جمله گوش دادن با کیفیت و خوب باید آن را با تمرکز انجام داد.

در گوش دادن آگاهانه تمرکز شما بر شخص گوینده است.

بنابراین گوش دادن آگاهانه یعنی:

1-استفاده از گوش و شنوایی برای شنیدن کلماتی که گوینده استفاده می کند لحن و زیر و بمی وحجم صدای او

2-استفاده از چشم ها و بینایی خود برای درک زبان بدن و سایر علائم غیر کلامی مانند حالات چهره

3-استفاده از ذهن خود برای درک و تامل بدون قضاوت در معنای آنچه گوینده می گوید و در نتیجه ایجاد پاسخ مناسب.

گوش دادن فعال

چگونه آگاهانه گوش دهیم ؟

در دو گام می توانید مهارت خود را برای آگاهانه گوش دادن افزایش دهید

گام اول: شاید مهمترین گام باشد، آگاهانه تصمیم بگیرید، آگاهانه تر گوش دهید!

مسلما در زمان گوش دادن حواس تان پرت خواهد شد ولی وقتی آگاهانه تصمیم به گوش دادن می گیرید هربار که حواستان پرت می شود به محض آگاه شدن از حواس پرتی می توانید تمرکز خود را به گوش دادن برگردانید.(پیشنهاد می کنم حتما امتحان کنید)

گام دوم: گوش دادن است! معمولا وقتی به فردی گوش می دهیم در واقع در جستجوی پاسخی برای گفته های او هستیم. پیش از اینکه پاسخی به گفته های فرد بدهیم به نحوه بیان واکنش نشان می دهیم و قضاوت می کنیم. گوش دادن آگاهانه مستلزم آن است که آگاهانه واکنش و احساسات خود را کنار بگذاریم و به سادگی گوش کنیم.

در بخش دیگر گوش دادن فعال به گوش دادن همدلانه می پردازیم. «گوش دادن همدلانه یعنی گوش دادن با گوش، چشم و قلب»

گوش دادن همدلانه چیست؟

گوش دادن همدلانه فرایند ایجاد ارتباط عاطفی با فردی که در حال صحبت است می باشد و کمک می کند شنونده خود را به جای گوینده بگذارد و با او احساس همدلی کند.

این شیوه گوش دادن نیاز به تمرکز آگاهانه و قوی بر احساسات دارد. یعنی فرد شنونده باید احساسات مختلف را به خوبی بشناسد و درک کند. اهمیت گوش دادن همدلانه در این است که به فرد گوینده فضا برای شنیده شدن می دهد و حس معتبر بودن می کند.گوش دادن فعال در مشاوره،کوچینگ و روانشناسی به میزان زیادی از این مهارت نیازمند است.

هدف اصلی گوش دادن همدلانه تشویق و حمایت گوینده است.

گوش دادن همدلانه بیش از هر شکل دیگر گوش دادن نیاز به زمان دارد زیرا در آن گوینده نیاز دارد که احساسات خود را پردازش کند و نیاز دارد شنونده هم در گیر این فرایند شود و این به سرعت اتفاق نمی افتد. در چنین مواقعی نیاز هست شنونده ذهن خود را خالی کند و اجازه ندهد مسائل مربوط به کار فعالیت های دیگر یا هرچیزی وارد ذهنش شود. باید بگویم اصلا کار آسانی نیست.

نکاتی در مورد گوش دادن همدلانه عملی:

عدم قضاوت: لازم است دیدگاه ها نظرات و عقاید خود را کنار بگذاریم و مهم است که نشان دهیم پیام گوینده را می پذیریم .(توجه کنید پذیرفتن با تایید کردن متفاوت است)عباراتی مانند «می فهمم »،«متوجه هستم» کمک کننده است.

توجه کامل : هرگونه گوش دادن که موثر باشد نیاز به توجه کامل و حضور شنونده دارد.

تمرکز بر حقایق و احساسات : یعنی آگاهی و درک احساسات و عواطف گوینده و کلماتی که برای بیان آنها استفاده می کند.

تصدیق احساسات: برای مثال من میبینم که این موضوع شما را عصبانی کرده است .

دادن فضا برای صحبت کردن به گوینده:چند ثانیه سکوت کمک می کند گوینده و شنونده داده ها را پردازش کنند و به درک بهتری از شرایط برسند.

شفاف سازی احساسات: شفاف سازی جنبه های عاطفی و نامگذاری احساسات قدرتمند می تواند برای گوینده مفید باشد بخصوص اگر برای اینکار تلاش می کند.

گوش دادن فعال

در بسیاری از موارد گوش دادن فعال شامل هر دو شکل گوش دادن می شود بسته به موضوع صحبت گوینده، موقعیت و یا ساختار شخصیتی او میزان و نسبت هر کدام یعنی گوش دادن همدلانه و آگاهانه تغییر کند . برای مثال فردی که منطقی تر است نیاز کمتری به شنیده شدن همدلانه نشان می دهد ولی اینکه آگاهانه شنیده شود برای او خوشایند است.

نشانه های غیر کلامی گوش دادن فعال

در اینجا به چند نشانه غیر کلامی در گوش دادن فعال می پردازیم، افرادی که به خوبی گوش می دهند احتمالا چند نشانه را دارند ولی ممکن است برخی از این نشانه ها در همه فرهنگ ها استفاده نشوند.

لبخند׃می تواند نشانه ای از موافقت با کلام گوینده باشد یا نشانه ای ازخوشحالی از پیام های دریافتی.

ارتباط چشمی׃ارتباط چشمی طبیعی ترین شکل توجه به گوینده است و می تواند او را تشویق به ادامه صحبت بکند ولی باید توجه کرد که اگر گوینده فردی خجالتی است این تماس چشمی می تواند ناخوشایند باشد؛ بهتر است تماس چشمی با لبخند یا علام کلامی و شبه کلامی تایید کننده همراه باشد.

وضعیت بدنی׃ وضعیت بدنی شنونده پیام های بسیاری را به گوینده منتقل می کند. معمولا شنونده ای که فعالانه گوش می دهد کمی به جلو خم می شود یا سر خود را به آرامی تکان می دهد. یا سر خود را به دست خود تکیه می دهد.

انعکاس خود کار:انعکاس حالات چهره گوینده می تواند نشان از گوش دادن باشد به ویژه زمانی که شنونده همدلی می کند.

حواس پرتی:شنونده فعال حواس و تمرکزش به گوینده است بنابراین از بیقراری کردن، نگاه کردن به ساعت، در دست گرفتن گوشی موبایل و کارهای دیگری نشان از بی توجهی به گوینده دارد پرهیز می کند.

 نشانه های کلامی گوش دادن فعال

تایید مثبت کلام گوینده با کلماتی مثل بله، درسته، در واقع، البته، باید دقت کرد که استفاده زیاد از این کلمات می تواند تاثیر عکس داشته باشد.

بازتاب دادن، بازتاب دادن برخی از کلمات گوینده و یادآوری آنچه گفته نشان از گوش دادن فعال شنونده است.

پرسیدن سوال به گوینده این پیام را می دهد که من به سخنان تو گوش می دهم و مایلم بیشتر بدانم وگوینده را ترغیب می کند به شفاف کردن موضوع و ادامه صحبت.

و درآخر بازخورد دادن یعنی برداشتی که از کلام گوینده داریم را به طور خلاصه بازگویی می کنیم که هم نشان از گوش دادن فعال دارد و هم کمک به شفاف سازی موضوع می کند.

انواع گوش دادن

تحقیقات نشان می دهد ما به طور کلی فقط با 25 درصد بازدهی گوش می دهیم. این به این معناست که سه چهارم ارتباط گفتاری در یک فرد عادی از بین می رود. این گوش دادن ناکارآمد باعث سو تفاهم و اختلال در ارتباط می شود.

گوش دادن با ارزیابی: این شنوندگان معمولا در یک مکالمه یا موافقند یا مخالف. مشکل بزرگ این شنوندگان این است که همه چیز را از زاویه دید خود ارزیابی می کنند.

گوش دادن فرضی: این شنوندگان همیشه مفروضاتی را مطرح می کنند و بسیاری اوقات قبل از پایان سخن گوینده پاسخی می دهند یا کلام گوینده را با پیش فرض خود به پایان می رسانند گفتگو با این افراد گتر بسیار سختی است.

افرادی که در گوش دادن با خود درگیرند: این شنوندگان اصلا گوش نمی دهند فضای ذهنی آنها به قدری در گیر عواطف و موقعیت خود است که امکان شنیدن ندارند چه برسد به گوش دادن فعال.حتما تجربه کرده اید با کسی صحبت می کردید و او هم با سر تایید می کرد و وقتی از او پرسیدید نظر تو چیست جوابی برای گفتن نداشت.

گوش دادن قضاوتی : نوعی گوش دادن با ارزیابی است.شنوندگان قضاوتی نکات منفی را میشنوند و مدام انتقاد می کنند.

گوش دادن مثبت : نوع دیگر گوش دادن با ارزیابی است با این تفاوت که شنونده اینجا فقط نکات مثبت را می شنود.

گوش دادن دفاعی: این شنوندگان هر کلامی را به عنوان حمله به خود برداشت می کنند. این افراد فکر می کنند که باید در برابر همه چیز از خود دفاع کنند تکیه کلام شان «بله ،اما…» است.

گوش دادن مقتدرانه: گوش می دهند تا نصیحت کنند.آنها همیشه می دانند و آماده اند تا به شما بگویند باید چکار کنید.

موانع گوش دادن فعال

اگر می خواهید جزو این شنوندگان نباشید به نکات زیر توجه کنید.

ایده های از پیش تعیین شده و سوگیری های خود را خاموش کنید.

تجربیات ذهنی خود را کنار بگذارید تا بتوانید افراد و موقعیت ها را راحت تر بپذیرید.

ذهن بسته نداشته باشید. اگر باور دارید که فقط باورها و اعتقادات شما درست است گوش دادن به نظرات و اعتقادات دیگران دشوار می شود.

برخی موانع فیزیکی هم می تواند گوش دادن را مختل کند.

برای مثال :گرمای زیاد، سرمای زیاد، سرو صدا ،خستگی، گرسنگی، تشنگی، لهجه وسبک گویش فرد گوینده، استرس از موضوع دیگری و غیره

همان طور که گفته شد گوش دادن فعالانه یک مهارت است و یاد گیری این مهارت کلید برقراری ارتباط موثر تر است. مثل خواندن و نوشتن آموزش گوش دادن فعال در کودکان لازم است و کمک می کند در روابطشان در خانه و مدرسه و محیط دوستان بتوانند روابط بهتری برقرار کنند. در ادامه چند راهکار برای آموزش مهارت گوش دادن فعال در کودکان ارائه می شود.

– با کودکان خود تماس چشمی را تمرین کنید تماس چشمی به تمرکز کمک می کند.

– راه دیگر برای گوش دادن دقیق و حفظ اطلاعات پرسیدن سوال است. با کودک خود کتاب بخوانید و در مورد محتوای آن سوالاتی بپرسید و کودک خود را تشویق به سوال پرسیدن کنید.

گوش دادن فعال

– بازی های شنیداری انجام دهید. مثل این صدای چیست؟ از او بخواهید چشمانش را ببندد و صداهایی را پخش کنید و از او بخواهید حدس بزند صدای چیست.

– نوبتی صحبت کردن را تمرین کنید. با کودک خود تمرین کنید اول کودکتان صحبت کنید و شما گوش دهد و بعد شما گوش دهید و او صحبت کند. این تمرین را به صورت بازی بین کودکان هم می توانید اجرا کنید.

– خودتان فعالانه گوش کنید. وقتی به کودکتان گوش می دهید با دقت و توجه گوش دهید و لبخند بزنید حالات چهره اش را بازتاب دهید پرسش کنید و … موثر ترین شیوه یادگیری آموختن از افراد به عنوان الگو است.

گوش دادن فعال در روانشناسی

هر حرفه ای که در آن نیاز باشد با دیگری ارتباط برقرار کنیم به مهارت گوش دادن فعال و موثر نیاز دارد یکی از این حرفه ها روانشناسی است و گوش دادن فعال در روانشناسی از نوع همدلانه است . همچنین گوش دادن فعال در مشاوره ، هر نوعی از مشاوره، از مهارت های لازم و ضروری است. زیرا موضوع مورد بحث و بررسی انسان است و برای اینکه بتوانیم به بررسی مسائل یک فرد بپردازیم و به او کمک کنیم لازم است اول با او ارتباط خوبی بر قرار کنیم و اعتماد فرد را جلب کنیم . اولین گام و شاید گامی که تا پایان همراهیمان باید به آن وفادار بمانیم مهارت گوش دادن فعال و ارتباط موثر است.

در آخر

برای فعالانه گوش دادن باید با گوش شنید و با چشم دید، با ذهن درک کرد و با قلب حس کرد.

دیدگاهتان را بنویسید